آموزش

راهنمای بیماران جهت پیشگیری از زخم پای دیابتی

  زخم پا یکی از جدی ترین و شایع ترین عوارض دیابت است و بیشترین علت بستری در بیماران دیابتی می باشد که منجر به ناتوانی و حتی قطع عضو...
0

در مورد زخم پای دیابتی بیشتر بدانید.

 

زخم­های پای دیابتی (DFUs)، زخم­های دیر التیام یابنده و مزمنی هستند که تأثیر بلند مدت زیادی بر کیفیت زندگی، میزان گسترش بیماری و مرگ و میر بیمار دارد. وقتی با افرادی که پیشینه­ ی DFU را نداشتند مقایسه گردیدند، افرادی که مبتلا به DFU بودند، در معرض ریسک بالاتر مرگ زودرس، آنفارکتوس میوکارد (سکته­ ی قلبی) و سکته­ ی کشنده قرار دارند. گسترش و پیشرفت یک DFU، برخلاف دیگر زخم­های مزمن، می­تواند با تغییرات دیابتی، از قبیل نوروپاتی و بیماری عروقی وخیم­ تر گردد. در کنار عملکرد تغییر یافته­ ی نوتروفیل، خون رسانی و اکسیژن رسانی کاهش یافته و سنتز ناقص پروتئین که اغلب همراه با دیابت هستند، این موارد یکسری چالش­ های خاص و منحصر به فردی را برای پزشکان به وجود می­آورد.

درک سندرم پای دیابتی

دیابت شیرین، بعنوان یک بیماری سیستمیک، متابولیسم بدن را مختل ساخته و منجر به مقادیر بالای گلوکز در بافت­ ها می­گردد. به نوبه­ ی خود، افزایش قند خون منجر به تغییرات متابولیکی بیشتر شده که همه­ ی این موارد سبب هیپوکسی موضعی، ایسکمی (کاهش خونرسانی) و اختلال در اعصاب مربوط به ناحیه­ ی بافت کف پاها می­گردد. خود بافت کف پا نیز تغییر کرده و غیرمنعطف می­شود، و تحلیل رفتن و کوچک شدن درونی ساختار عضلانی، منجر به بد شکلی ­های پنجه­ های پا و پا می­گردد. علاوه بر این، تاندون آشیل و آپونوروز کف پایی توسط متابولیسم هایپرگلایسمی (افزایش قند خون) آسیب می­بینند و تحرک مفصل Talocalcaneal (مفصل بالایی مچ پا) را محدود می­سازد. این بدشکلی­ ها، همراه با تغییرات متابولیسمی و بافتی که توسط دیابت ایجاد شده منجر به سندرم پای دیابتی (DFS) می­گردد، که بیمار را در خطر بالای ابتلا به ایجاد و گسترش زخم پای دیابتی قرار می­دهد .

DFUها در جمعیت

  • احتمال دارد که DFU­ها در حدود ۲۵% از کل بیماران مبتلا به دیابت رخ دهند.
  • آنها (DFUها) شایع­ترین دلیل پذیرش بیمارستان در میان بیماران مبتلا به دیابت هستند.
  • میزان شیوع DFUها (احتمال اینکه چه تعداد بیمار با دیابت شیرین، در یک زمان معین، دچار DFU خواهند شد)، ۲% است، اگر پلی نوروپاتی (بیماری که چندین عصب را درگیر می­کند) وجود داشته باشد، به ۵٫%۷ – %۵ افزایش می­یابد.
  • شیوع فزاینده­ی DFUهای بالای ۲۰ سال برای بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱، ۱۰% می­باشد.
  • شیوع DFUها (درصد بیماران مبتلا به دیابت ملیتوس که در واقع DFU دارند)، ۳% است.

درک علل DFU

در زخم­های دیابتی، پزشکان باید از سه عامل کلیدی که ارزیابی، درمان شرایط اساسی و کنترل DFU را تحت تأثیر قرار خواهند داد، آگاه باشند.

  • نوروپاتی

تقریبا تمام بیماران مبتلا به DFS از عدم مکانیسم­ های محافظتی به علت نوروپاتی رنج می­برند. آسیب خفیف، اغلب مرتبط با یا ناشی از کفش­ های نامناسب، ممکن است شروع کننده­ ی تخریب بافت باشند. نوروپاتی ممکن است حسی ، اتونوم (باعث نارسایی غدد عرق، منجر به خشک شدن شدید پوست شود) و/ یا حرکتی (سبب تحلیل عضلات پا شده، که می­تواند استخوان­ های پا را تغییر شکل دهد) باشد.

  • ایسکمی

حدود ۱۵ درصد بیماران مبتلا به DFUها تنها دارای ایسکمی مرتبط هستند (بدون نوروپاتی). دو نوع ایسکمی وجود دارند:

  • ماکرو ایسکمی – ارتباط نزدیکی با فاکتورهای خطری نظیر هیپرلیپیدمی (افزایش چربی خون) و افزایش فشار خون شریانی دارد که همراه با چاقی و دیابت، منجر به سندرمی معروف به سندرم متابولیک می­گردد. به طور معمول چندین بخش از سیستم شریانی درگیر هستند، از قبیل شریان­ های موجود در لگن و پاها اما، در ۷۰% موارد دیابتی، تنگی عروق در ماهیچه­ های ساق پا یافت می­شود.
  • میکرو ایسکمی – در اندام­ های پایینی مسدود کننده نیست. منجر به ضخیم شدگی غشاهای پایه­ ی عروق خونی شده که میکروسیرکولاسیون را کاهش داده و سبب تأخیر در انتشار اکسیژن در بافت می­گردد.
  • نوروایسکمی

هنگامی که ایسکمی با نوروپاتی به وجود می­آید، به ویژه اختلال در فیبرهای عصبی سمپاتیک، شَنت­ های شریانی وریدی پهن می­شود، که درنتیجه مقادیر اکسیژن را در پوست کاهش می­دهد. به این نوع نوروایسکمی می­گویند، که شایع­ترین عارضه­ ی مزمن دیابت است.

اسکلروز مدیال (سخت شدگی شریان­ها) منجر به نقص شریان­ ها در ماهیچه­ های ساق پا می­گردد. سپس ایسکمی در پاها یافت می­شود – نه در ماهیچه­ های ساق پا – سبب می­شود که علائم طبیعی بیماری شریان محیطی (PAD)، لنگی متناوب (همراه با درد در ماهیچه­ های ساق پا) غیر قابل اطمینان باشند. علاوه براین، از دست دادن حساسیت، منجر می­شود تا بصورت غیر طبیعی، میزان درد کاهش یابد. علاوه بر این، می­تواند مدت زمانی که طول می­کشد تا بیمار متوجه شود آسیب پوستی وجود دارد را، افزایش دهد.

علل سیستمیک منجر به بافت آسیب پذیر می­گردند. وقتی چندین ناحیه از فشار پاتولوژیک وجود دارند – به علت بد شکلی­ های پاها، کفش نامناسب، یک آسیب یا ترکیبی از این علل – احتمال ایجاد یک DFU افزایش می­یابد. زخم­ ها اغلب در مناطق فشار پاتولوژیک یافت خواهند شد، و معمولا روی برجستگی­ های استخوانی (مانند انگشتان پا، دو طرف پاها، پاشنه­ ی پا، سطح کف پا) وجود دارند.

0

تقسیم بندی سوختگی بر اساس عمق:

  1. سوختگی درجه ۱: در این نوع سوختگی آسیب محدود به سطحی ترین لایه پوست یعنی اپی درم است.

       علائم: درد نسبتا شدید، قرمزی، بازگشت سریع مویرگی. اپیدرم اسیب دیده ولی دست نخورده است

       درمان: استفاده از هیدروژل جهت تسکین دادن و چرب کننده های موضعی نظیر وازلین

  1. سوختگی درجه دو سطحی: آسیب محدود به اپی درم و لایه های سطحی درم است.

       علائم: درد شدید، قرمزی ، بازگشت سریع مویرگی، تاول، در صورت باز شدن تاول معمولا زخم پر ترشح است.

       درمان: تجویز مسکن، در صورت وسعت زیاد سوختگی انجام مایع درمانی، استفاده از پانسمان های جاذب رطوبت نظیر بیاتین آلژینات ، فوم بیاتین و بیاتین سیلیکون

       در صورت وجود علائم عفونت از نوع نقره دار این پانسمان ها استفاده شود. استفاده از پانسمان فیزیوتول نقره به عنوان لایه تماسی پیشنهاد می شود.

  1. سوختگی درجه دو عمقی:* در این نوع سوختگی آسیب تا لایه عمقی درم نفوذ کرده است.

       علائم: قرمز پررنگ یا سفید، حس مبهم، بازگشت مویرگی با تاخیر یا عدم وجود بازگشت مویرگی

       درمان: استفاده از محصولات حاوی نقره نظیر فیزیوتول نقره، بیاتین نقره، بیاتین آلژینات نقره، بیاتین سیلیکون نقره

        درصورت نیاز به گرفت پوستی به جراح ارجاع دهید.

       * در بعضی از رفرنس ها سوختگی درجه دو به سه بخش درمال سطحی، درمال متوسط و درمال عمیق تقسیم می شود.

  1. سوختگی درجه ۳ یا تمام ضخامت: در این نوع سوختگی تمام اپی درم و درم دچار سوختگی شده است.

       علائم: فقدان حس، فقدان بازگشت مویرگی، سفید چرمی، سیاه یا زرد

       در صورت جمع شدن از لبه زخم، ترمیم خود به خودی امکان پذیر است، پانسمان های پیشنهادی فیزیوتول نقره، بیاتین آلژینات نقره، بیاتین نقره، بیاتین سیلیکون نقره

       در صورت گستردگی آسیب و عدم امکان جمع شدن زخم از لبه ها ، اگر برش و یا گرفت پوستی لازم بود به جراح ارجاع دهید.

  1. سوختگی درجه ۴: در این نوع، عمق سوختگی از درم فراتر رفته و ارگان های زیرین نظیر تاندون ها، عضلات، اعصاب، استخوان و … را نیز گرفتار میکند. درمان شامل دبریدمان بافت های مرده و انجام پیوند پوست می باشد.
0

پاتوفیزیولوژی سوختگی

شایعترین عوامل سوختگی مایعات داغ و آتش می باشند که از این میان سوختگی با مایعات داغ بیشتر در منزل(بیشتر در آشپزخانه) و در بین کودکان روی می دهد. قسمتی از پوست که دچار سوختگی شده است از نظر پاتوفیزیولوژی به ۳ ناحیه تقسیم می شود:

  1. ناحیه انعقادی یا نکروزیس
  2. ناحیه استاز Stasis
  3. ناحیه پرخونی hyperemia

ناحیه اول غیرقابل برگشت است و نکروز و مرگ بافتی کامل در آن رخ داده است. بر عکس ناحیه سوم کاملا زنده است. ناحیه دوم، ناحیه ای است که می تواند در اثر مراقبت به ناحیه ۳ تبدیل شود یا برعکس، در اثر عفونت یا عدم مراقبت کافی( مراقبت صحیح نظیر شروع اکسیژن و مایع درمانی به موقع و کافی، کنترل ادم و عفونت) به ناحیه اول تبدیل شود. در این ناحیه که مقادیر زیادی ترومبوکسان در آن یافت می شود، آسیب اندوتلیوم عروق و انقباض عروقی وجود دارد و آسیب پذیر است. همانطوریکه اشاره شد وجود عفونت، شروع با تاخیر و نامناسب (کم یا زیاد) مایع درمانی، عدم تجویز یا تجویز کم و یا با تاخیر اکسیژن ، سرما، وجود ادم در عضو، استفاده ناصحیح از مواد ضدعفونی کننده و پمادهای سوختگی در زخم ها، همه موجب افزایش عمق و وسعت سوختگی به علت تبدیل ناحیه ۲ به۱ می شود*

 

برگرفته از کتاب سوختگی نوشته استاد دکتر مهدی ایاز

0

آناتومی و فیزیولوژی پوست

پوست اولین سد دفاعی و وسیعترین ارگان بدن بوده و سطح آن در یک مرد بالغ ۷۵ کیلوگرمی حدود ۱٫۸ متر مربع است. پوست وظایف متعدد و مهمی را بر عهده دارد و از جمله این وظایف میتوان به ایجاد سد مکانیکی در مقابل عوامل و پاتوژن های خارجی، تنظیم حرارت بدن، تنظیم آب و الکترولیت ها و شکل دادن ظاهر فرد اشاره کرد. علاوه بر این پوست یک ارگان حسی است و از طریق گیرنده های مختلف حسی موجود در آن، فرد با پیرامون خود ارتباط برقرار می کند. پوست از دو لایه تشکیل می شود، لایه سطحی که اپی درم است و بر روی غشاء پایه قرار می گیرد و خود ۵ لایه دارد. عمیق ترین لایه اپی درم از یک لایه سلول زاینده تشکیل می شود که تنها لایه زنده است (سلول های بازال). در لابه لای سلول های بازال ملانوسیت ها قرار می گیرند که ملانین می سازند و رنگ پوست به سبب وجود ملانین است. لایه عمیق تر پوست درم نام دارد و از دو لایه تشکیل می شود. درم پاپیلر لایه سطحی و درم رتیکولار لایه عمقی آن را تشکیل میدهد. درم حاوی عروق خونی و لنفی و الیاف کلاژن و الاستین و سلول های ایمنی است. ضمائم پوست شامل فولیکول مو، غدد چربی و عرق در درم قرار دارند. این ضمائم اگرچه در درم قرار دارند ولی جدار خارجی آنها توسط سلول های اپیتلیال زاینده( شبیه عمقی ترین لایه اپی درم) مفروش شده است. در مواردیکه اپی درم کاملا از بین رفته ولی قسمتهایی از درم سالم باشد همین سلول های اپی درمال ضمائم پوست هستند که به همراه اپی درم پوست سالم اطراف، منشا اپی درم جدید خواهند بود. غشاء اپیتلیالی پوشاننده ضمائم پوستی حاوی ملانوسیت هم می باشد. غدد چربی و عرق با ترشحات خود پوست را نرم و لطیف و تازه نگه می دارند.

0

Biatain is the only foam dressing with 3Dfit Technology

Biatain with its unique 3Dfit Technology conforms to the wound bed to fill the gap and prevent exudate pooling for optimal healing conditions.

Coforms to the wound bed

Absorbs vertically

Retain exudate

0

Combat infection and biofilm where it matters

0